Content


HÆMUS

Revistë evropiane * Revistă europeană

Themeluar në Bukuresht më 1998 / Fondată la Bucureşti în 1998

nga / de

Kopi Kyçyku & Ardian Kyçyku

* * *

Drejtues e botues / Directori şi editori

Kopi KYÇYKU & Ardian KYÇYKU

Botohet nga / Editată de

Shoqëria Kulturore Shqiptare Haemus

Asociaţia Culturală Albaneză Haemus


ISSN: 1454-1203


Nr. 36-40 / 2009


Adresa:

Ardian Kyçyku C.P. 57-28 Bucureşti, România

Tel/Fax: 00 4 0 314.286.679

E-mail: asociation.haemus@gmail.com

www.revistahaemus.blogspot.com


©Kopi Kyçyku & Ardian Kyçyku


Përgjegjësia mbi përmbajtjen e shkrimeve u takon autorëve.
Responsabilitatea pentru conţinutul materialelor revine autorilor.


Këta numura të revistës janë përgatitur për botim nga /

Aceste numere ale revistei au fost pregătite pentru tipar de:

Kopi & Ardian Kyçyku.


Ballina është punuar nga / Coperta a fost realizată de: KŰdesign


Përmbajtje / Cuprins


Fjalori / Dicţionarul Hæmus 11

Devotamentul / Përkushtimi 11

Pragmatizmi / Pragmatismul 12

Verba volant, scripta manent: F i l o c a l i a_ 13


PERLA

Adhurim Lako: Dy ditë 14

Două zile 16

Czesław Miłosz: Të mërgosh_ 18

Ardita Jatru: Heshta dhe unë, kaq e pata 18

Tăcut-am şi eu, atât mi-a fost 19

Flurans Ilia: Shkrimtari 19

Scriitorul 20


PËRSIATJE / CUGETARE

Ardian-Christian Kyçyku: Kultura e mirëfilltë, ose „mbi tolerancën pa tolerancë” 21

Cultura autentică sau „despre toleranţă fără toleranţă” 24


AVOKATI YT / AVOCATUL TĂU

Ridvan Dibra: Libri në koma. Rroftë Facebook-u! (Cartea în coma. Trăiască Facebook!) 28


CLIO

Kopi Kyçyku: Kultura në kontekstin e globalizimit (Cultura în contextul globalizării) 31


PARNASSÓS

Jan Twardowski: Shkrimi 35

Tudor Arghezi: Asnjëherë vjeshta... 35

Mes dy netësh_ 36

Sapo kishe ikur 36

Leo Butnaru: Shkelja e proverbit 37

Operacion në zemër 37

Që prapa gardhit 38

Traian T. Coşovei: Mjeshtrat e durimit 38

Pleqëritë e një djaloshi të urtë 39

Andi Kosta: 1 Vers pentru sine-mi (Një varg për veten) 40


PËR TË QESHUR e PËR TË QARË / DE RÂS şi DE PLÂNS

Eugen Ionesco: 0.002%_ 44

Adhurim Lako: Jurnal pentru bătrâneţe (Ditar për pleqëri) 44

Andrzej Bursa: Kazanova 47


LABIRINTET E SHKENCËS / LABIRINTURILE ŞTIINŢEI

Alisa Velaj: Katharsisi (I) 48

Ilir Shyta: E vërteta bën keq në zemër (Adevărul dăunează inimii) 61


ESSE

Antonio Frattasio: Lectio Magistralis 69

Alket Çani: “Për shtegtarët e pak metrave katrorë” - shënime për librin e Romeo Çollakut - 80


MEDALION

Krenar Zejno: 13 kapituj për 13 pikë llotarie pyetjesh_ 83

Igor Ursenco: tatuaj in vitro_ 88

Istref Haxhillari: „Angelus Novus” – o altfel de carte (Angelus Novus – një tjetër lloj libri) 102


MIJËVJETSHI I URTISË / MILENIUL ÎNŢELEPCIUNII

Mark Oshënari: Për ligjin e perëndishëm në 200 zëra / Marcu Ascetul:

Despre legea duhovnicească, în 200 de capete 106


RES, NON VERBA

Pellumb Kulla: Grotesku i të Qeshurës së Ndaluar - Humori në një Diktaturë Komuniste (Grotescul Râsului Interzis – umorul într-o dictatură comunistă) 111


DE VIRIS ILLUSTRIBUS

Mitrush Kuteli: Nenea Braho din Shkumbanore 118


DIXIT

Etërit e Ballkanit: Cleopa: Dështimi, ose vrasja e foshnjave (Avortul sau uciderea bebeluşilor) 134


CÆLESTIS ARCUS

Anna Kamieńska: ***_ 137

Tymoteusz Karpowicz: Gjumi i lapsit 137

Tadeusz Różewicz: Shtatore 138

Anna Pogonowska : Thonë disa se në epokën e atomit 138

Wislawa Szymborska: Zeroja shkruhet vetë 139

Zbigniew Herbert: Guri 139

Ruszard Kapuscinski: Kur ik Poeti 140


ZONA

Përparim Xhixha: Ura mbi vete 141

Albina Idrizi: Hijet e kullave 146


THEATRUM

Kopi Kyçyku: Renaşterea spaniolă şi teatrul lui Servantes (Rilindja spanjolle dhe teatri i Servantesit) 156

Ragip Sylaj: Vetëkryqëzimi (Dramë në pesë pamje) 161


OAZI I PËRKTHYESIT / OAZA TRADUCĂTORULUI

Cristian Popescu: Këshilla nga nëna 187

Pema gjenealogjike 188


MEDALION

Traianus (Traian Vasilcău): Këngë shkruar me Zotin / Cântec scris cu Dumnezeu 189

Edmond Shallvari: Ne rrojmë dhe pa to... 194

Alisa Velaj: Scrisă pe sticlă / E shkruar mbi qelq – poezi/i –_ 199


AUDACES FORTUNA JUVAT

Arqile V. Gjata: Asnjeri mos të vdesë i pa dobi 204


ALARMI HAEMUS / ALARMA HÆMUS

Constantin Virgil Gheorghiu: Ora 25 (fragmente) 206

Kopi Kyçyku: Idealet, pastaj materialet... 210


LUPA E HULUMTUESIT / LUPA CERCETĂTORULUI

Anton Çefa: Poezia e Iliriana Sulkuqit dhe disa konsiderata për poezinë erotike në letërsinë tonë të traditës 212

Jalea Ismailova: Literatură română tradusă în limba Azerbaidjană 227

Жаля Исмайлова: Румынская литература в переводе на азербайджанский язык 232


LINGVA

Viktor Bakillari : Les connecteurs complexes en français et en albanais 240

Viktor Bakillari: Lidhëzorët e përbërë në frëngjishte dhe në shqipe 250


(AUTO)PORTRET

Krisje…- Bisedë me shkrimtarin Istref Haxhillari (Pogradec) 261


AB HONORES

Viron Andrea: Panteoni i Kombit në vëllimin enciklopedik “Kontribute Shqiptare në visarin e përbashkët të popujve” 289

Dhionis Qirzidhi: Nga jeta e Bajronit... (Din viaţa lui Byron) 295


KOMBET NË EVROPË / NEAMURILE ÎN EUROPA

Dhurata Hamzai: Gëzim Alpion, në ngërçin e civilizimeve 306

Şeila Azis: Turcia între Orient şi Occident (Turqia mes Lindjes dhe Perëndimit) 313


KRITIKË / CRITICĂ

Bujar Leskaj: Absurdi i kohës absurde - Shënime mbi romanin “Absurdi” i autorit Koço Kosta 320

Ilir Shyta : Ne, nga jashtë, lexohemi brenda... (Qasje në romanin “I huaji” të Alber Kamy) 325

Igor Ursenco: O prezenţă absentă, Po(i)etul (Introducere în lirica pneumatică a lui Traianus) 331


BASHKËSI / COMUNITATE

The Eastern European Messenger 336

Cornel Dumitrescu: Oferta culturală a Muzeului Naţional al Satului 338

”Dimitrie Gusti” 338


TË FTUAR / INVITAŢI

Istref Haxhillari: Dekreti perandorak (tregim) 342

Eduart Sulollari: Fëshfërin era e lamtumirës 353


BISEDAT HAEMUS / CONVORBIRILE HAEMUS

Sean Thomas Dougherty: ... poema, për mua, vë në dyshim ideologjitë abstrakte, sepse ideologjia e vërtetë e poezisë është ajo që rrëfen për ndjenjat e të gjithë njerëzve. (Një bisedë e gazetares Dhurata Hamzai me poetin amerikan Sean Thomas Dougherty / O convorbire a jurnalistei Dhurata Hamzai cu poetul american Sean Thomas Dougherty) 357


IMAGO MUNDI

Bashkim Shehu: Angelus Novus 362


DY FJALË ÇAJNË DHENË / O TĂIETURĂ CA ÎN PIATRĂ

Ruszard Kapuscinski: Zoti sheh dhe hesht 376

Kopi Kyçyku: Dëshmi të qëndresës intelektuale 377


ESSEN NON VIDARE

Ibrahim Kadriu: Tringa 381

Adhurim Lako: Koha 391


PAX

Virgil Mazilescu: hanin në një tryezë të gjatë e të bollshme 396


BIBLIOTHAECA HAEMUS

Poezia e Ferik Ferrës në Bukuresht 397

Shqipëria kujton. 1944-1991 – një antologji proze. (Albania îşi aduce aminte. 1944-1991) – o antologie a prozei albaneze pregătită de Dr. Ardian Klosi şi Elsa Demo_ 398

„Rumania-studentët shqiptarë në vite / formimi intelektual dhe veprimtaria” - vepër me vlera të ngritura 401

Ajete Zogaj: Dija si art / arti si dije…_ 404


PROSA

Anton Pashku: Ceasul 407

Valetnin Boboc: Din Iad în Infern_ 411

Flurans Ilia: Lojë e çuditshme 416

Eduart Sulollari: Dashuri ajrore 420


IN MEMORIAM

Ai që kish njëlloj të ndritshme edhe praninë, edhe mungesën... (VDhimitër Xhuvani) 424

Grigore Vieru: Nëna 425

Formular 425

Betim_ 426

Krenar Zejno: Shenja e paparë e “bohemit” të madh Shqiptar (Artur Tashko) 427

Dr. Ardian Klosi: Te jetëvdekja me të. In memoriam Adhurim Lako_ 430

La viaţă-moartea cu el 435


URA LIDHËSE / PUNŢI DE LEGĂTURĂ

Ferik Ferra: Yjet e qiellit të Dakisë 440

Stelele cerului Daciei 440

Shpendi Sollaku Noé: Është ora të ikim, Sokrat (E timpul să plecăm, Socrates) Poezi/i 441

Kopi Kyçyku: Sintagma „Shoqëri e Hapur” 445

Irini Nanushi: Elena 448


ZËRA TË SË ARDHMES / VOCI ALE VIITORULUI

Ikja për të gjetur gjuhën –kthimi për të mos humbur heshtjen_ 450

Vangjush V(ë)llahu: Shkëputje nga dheu_ 452

Plecarea pentru a(-şi) găsi limba –întoarcerea pentru a nu(-şi) pierde tăcerea 464

Alisa Velaj: Katharsisi (II) 467


SCRIPTA MANENT

Andi Meçaj: Shitem i gjithi - monodramë me një akt - 491

Anila Xhekaliu: Përftyra (fragment) 505

Nuk dua të jem më aty (poezi nga vëllimi “Medium”) 506

Abdullah Zeneli: Dy fjalë në fund, ose Një filozofi e re poetike 512


DUO

Vintilă Horia: Zoti është lindur në mërgim (Dumnezeu s-a născut în exil) 515


PENA QË S’U THYEN / CONDEIE CARE NU S-AU FRÂNT

Radu Gyr: Udhëtime 517

Atij që më sajoi trishtimin_ 518

Anton Çefa: 100-vjetori i gazetës “Dielli” 519

Nicolae Labiş: Albatrosi i vrarë 525


BIS REPETITA PLACENT_ 526

Toka e mbrame e mërgimit / Ultimul pământ din exil. Nga poezia e gjuhës spanjolle – Din poezia de limbă spaniolă 526

Miguel de Unamuno: Atdheu im_ 526

José Asunción Silva: Sëmundja e shekullit 526

Amado Nervo: Takimi 527

José Juan Tablado: Shkëlqim hëne 527

Shelg_ 527

Duelistët 528

Manuel Machado: Autoportret i ri 528

Antonio Machado: Udhëtar 528

Francisco Villaespesa: Sahati 529

Juan Ramón Jiménez: Shatërvani i braktisur 529

Unë sjam unë 530

Plep i bardhë 530

León Felipe: Shkatërrojeni këtë varg_ 530

Të vijë poeti 531

Pedro Salinas: Etje 531

Po armiqtë? 532

Vicente Huidobro: Ars Poetica 532

Jorge Guillen: Toka e mbrame e mërgimit 533

Gerardo Diego: Ngadhnjim_ 533

Vicente Aleixandre: Poeti sjell ndërmend jetën_ 534

Jorge Luís Borges: Things that might have been_ 534

Rafael Alberti: Burgos 535

Pablo Antonio Cuadra: Nata është një femër e panjohur 535


TEKAT E TRANZICIONIT TOANELE TRANZIŢIEI

Normat evropiane të varrimit / Normele europene de înmormântare 536


ARTE

Nuri Plaku: Piktura etiane dhe filozofia e qënies 537

Përsiatje për drurin dhe për ata që e bëjnë të flasë…_ 541

Ekspozitë shqiptare në Athinë 544


DULCIS IN FUNDO

Vinçenx Golletti Baffa: Ç’është demokracia (Disputatio suberudita) 545

Herta Müller – nobelistja e letërsisë për vitin 2009 553

DJE vendosa (IERI am spus) 554

Tek ne në Gjermani 555

Victor Eftimiu: Shqiponja 556

Paul Goma: Shpellanë 557