Showing posts with label Istref Haxhillari. Show all posts
Showing posts with label Istref Haxhillari. Show all posts

ISTREF HAXHILLARI: „Angelus Novus” – o altfel de carte (Angelus Novus – një tjetër lloj libri)



O soartă stranie, neasemănătoare cu multe, sau foarte rară, cu întorsături neobişnuite, este cea a talentatului scriitor albanez Bashkim Shehu. Fiu răsfăţat al celui mai puternic şi mai longeviv premier din istoria modernă a Albaniei, care a explorat lumea civilizată atunci când ceilalţi nu îndrăzneau să se gândească la ea, a trecut mai târziu, timp de circa zece ani, prin calvarul închisorii rău famate a ţării, din Burrel. După eliminarea fizică şi politică a lui Mehmet Shehu, erou al luptei antifasciste din Spania, comandant legendar în cursul celui de-Al Doilea Război Mondial, iar mai apoi cel mai puternic demnitar comunist după Enver Hodja, Bashkim şi familia sa au suportat chinurile a persecuţiei.

Despre tema persecuţiei sub dictatura comunistă au scris şi alţi autori, majoritatea lor însă fiind simpli cetăţeni, care îşi exprimau mâhnirea acumulată, dezvăluiau aspecte înfricoşătoare din viaţa în închisori, îi acuzau pe persecutori, revendicându-şi drepturile. Spre deosebire de toţi aceştia, autorul romanului “Angelus Novus” nu acuză în mod direct pe nimeni, nu-şi asumă răspunderea de a se tângui, de a-şi lua revanşa sau de a-şi revendice recuperarea drepturilor pierdute de-a lungul celor zece ani de condamnare politică. Din mulţimea co-suferinzilor, el îl alege pe Mark Shpendi, un locuitor din îndepărtata regiune Nikaj-Mërturi, din nordul Albaniei, un ins cu o minte sclipitoare, deşi cu instruire minimă, întreruptă la Tirana din motive politice. Convorbirile din închisoare, dialogurile Shehu-Shpendi sunt tratate filozofice propriu-zise, modalităţi iscusite de descifrare a vieţii şi a morţii, a raporturilor inter-umane şi a sistemelor politice, a iubirii şi a gândirii.

Krisje… - Bisedë me shkrimtarin ISTREF HAXHILLARI (Pogradec)

Ju lutem një identitet për lexuesit tanë?

Istref Haxhillari: Jeta ime është fare e thjeshtë për cilindo dhe tmerrësisht e ndërlikuar për mua. Krijimtaria ime është një krisje e shpirtit të hepuar nëpër mote. Në kuptim metaforik njeriu i përngjet lisit, rrënjët e të cilit janë e shkuara, trungu e sotmja dhe lastarët e ardhmja. Ndër tre komponentët, rrënjët e padukshme, kohësia e kurrënjohur plotësisht, përjetohet tej përmasave reale zmadhuar e shformuar, pasqyrim konveks i tyre. Rrënjët e padukshme jetësojnë të sotmen dhe përimtojnë të ardhmen, mbushin me lëngun limfatik duknajën dhe fantazinë, vërtetësoren dhe imazhet prej të cilave më ka buisur shpirti që në rininë e herëshme. Kujtesa e mbingarkuar prej gjithfarë fiksionesh nduk dhe kurdis mekanizmin e pakuptuar të nënvetëdijes, prej nga ndihem çuditërisht i ngacmuar e i shqetësuar.
Jam lindur në Pogradec ku mbarova arsimin e mesëm. Në vitin 1977 u diplomova për Fizikë në Universitetin e Tiranës. Më 1985 kam kryer kursin pasuniversitar për këtë specialitet.

ISTREF HAXHILLARI: Dekreti perandorak (tregim)



Stërmadh pa fund e pa cak, i zhurmshëm e i pluhurt, Stambolli ngjante me një kafshë të shformuar parahistorike që merrte frymë me tërë qenien, përshfaqur habitshëm kohëve të vona. Tutje përmbi Bosfor avujt e detit formonin shtëllunga të bardha, tymnajë që të merrte sytë e turbullonte shikimin.
Në dy anët e detit shtrihej Qoshk Jëlldëzi, qytet i turqve, një përzierje pafund ngrehinash të shumëllojta prej druri përreth xhamive madhështore. Rrugët e spërdredhura në faqe kodrash të gjelbëruara lagur nga oqeani i pamatë të çonin në Portën e Lartë, brenda së cilës qendronte stema kuranike e Kalifatit dhe manteli i Profetit. Zërat e fuqishëm të ylemave çanin qiellin e murrmë të qytetit madhështor dhe thërrisnin njerëzit për në Der Seadet.
Përkundruall zhurmonte Gallata, lagja e të krishterëve dhe selia e ambasadave të huaja, me ndërtesa të larta mermeri sipas arkitekturës së Perëndimit. Në ngushticën e Harkut të Artë, përmes Urës së Gallatës takohej Lindja me Perëndimin, dy botë krejtësisht të ndryshme shumë larg njëra - tjetrës në ekonomi, kulturë, mënyrën e të menduarit e jetesës. Nga çdo cep i Gallatës vështrimi ndehej përmbi Dardanele, bukuroshen e hijeshme të Lindjes, portën shekullore të perandorive. Në pragun e përbaltur të saj përgjatë honeve të shekujve ishte fosilizuar historia. Gjaku i të gjithë popujve të botës kishte skuqur kohën e thinjur të Dardaneleve.