Wisława Szymborska: Rreth vdekjes, pa e tepruar

(Despre moarte, fără exagerare)

(1923-2012, PL / Nobel në Letërsi, 1996)

 

Ajo s’mund të shijojë një shaka

s’mund të shquajë një yll, të ndërtojë një urë

s’e ka haberin rreth thurjes së veshjeve, minierave, bujqësisë,

ndërtimit të anijeve apo se si gatuhen ëmbëlsirat.

 

Sa i përket planifikimit të së nesërmes sonë

ka fjalën e fundit,

e cila, përndryshe, kalon gjithnjë anës çështjes.

 

S’është madje në gjendje as të bëjë gjëra të thjeshta

që lidhen me zanatin e saj:

të hapë një gropë

të bëjë një qivur

të verë rregull pas vetes.

E preokupuar tërërsisht për të vrarë

e përmbush shkeleshko misionin,

pa sistem e pa pikë talenti –

sikur secili prej nesh të ishte në vrasjen e parë.

Sigurisht, ka ngadhënjimet e veta,

por të kujtojmë humbjet e saj të panumurta,

orvatjet e dështuara

goditjet që gjithë duhet t’i përsëritë.

Ndonjëherëe s’është mjaftueshëm e fuqishme

që të vrasë një mizë në ajër.

Të shumta janë merimangat

që mund t’i jepnin mësim për këtë çështje.

Gjithë ato rrënjë, mashurka të zeza,

tentakula, luspa, sqepa,

pendë martesore, shto gëzofin për dimër

dëshmojnë se ka mbetur prapa

sa i përket zanatit – që e kryen pa ëndje.

 

Sëmundjet nuk e ndihmojnë,

teksa ndihma që i japim me luftërat dhe me grushtet e shtetit

është ende larg për mjaftuar.

Zemra rrahin brenda vezëve.

Eshtrat e foshnjave rriten.

Farat punojnë rëndë për t’u bërë fije me gjethe,

E nganjëherë trungjet më të lartë shemben.

Kush pretendon se vdekja është e gjithëfuqishme

Bëhet ai vetë dëshmia e gjallë

Se s’është kështu.

 

S’ka jetë

që të mos jetë e pavdekshme,

qoftë edhe për një çast.

 

Vdekja

Sos gjithmonë, pikërisht për atë çast, tepër vonë.

Më kot tund-e-shkund dorezën

e derës së padukshme –

për sa kohë ti je këtu

s’mbetet asgjë për t’u bërë.

Trad. Petru Dimofte

Në shqip. A.-Ch. Kyçyku

 

Méhes Károly: E fshehtë dimërore

 

(Téli titok / Taină hibernală)

 

(l. 1965, HU)

Dëbora ka një tingull fort të largët

e megjithatë të mprehtë prej klarinete

Ai tingëllon nga shpina e kodrave

të zbardhura përgjatë shinave

hyn në pyll ku jo vetëm gjethet

e thara por edhe dëbora mbulon qysh tani

gjithë ç’ish në beharin e shkuar

kafshë të përmbysura pa jetë shiringa

plastiku dhe ja edhe maska

 

po kush e ka h/artuar këtë muzikë

nëse muzika është tingull-psherëtimë-dëborë

ndërprerë nga ndonjë rënkim dege

dhe nga thëllimi që bën të vetën

Pun’e tij… Gjithçka veç gjallon

me një ngadalësi që shkon shpejt

me një vështrim të gjatë hedhur drejt largësive

dhe me qetësinë që shpërbëhet në tinguj

klarinete gjatë shëtitjes së janarit

Duhet të bësh lëvizje të marrësh ajër

Të kesh shumë durim të presësh

Por më shpesh duhet të presësh

Kjo është e fshehta e një jete të gjatë

Traducere de Kocsis Francisko

Në shqip: A.-Ch. Kyçyku

Zita Izsó: Poezi/i

 

(l. 1986, HU)

 

Identitet

(Azonosság)

 

Në strehim

të ardhurit nga vende të ndryshme

përpiqeshin ngathtësisht të ngushëlloheshin.

Pastaj u qetësuan

kuptuan se s’duhej të duheshin

se mjafton të ngrenë që përdhe

dy gurë me përmasa gati të njëjta,

e kur udhët e tyre do të ndahen

e asnjëri s’do mbajë mend emrin e tjetrit,

do të dinë se diku dikush ka

një gur të ngjashëm, me të cilin, sado dhimbje të ketë shkaktuar,

s’ka shkatërruar asgjë,

s’ka thyer ndonjë xham,

nuk i ka folur gurit, nuk e ka mbështjellë,

e s’ka coptuar me të kokat e atyre

që ulërinin dhunshëm,

gur të cilin thjesht e mban,

siç e mbajnë të tjerët.

dhe për çdo ditë që kalon ia ndjen peshën gjithnjë e më pak.

Péter Rácz: Gjithmonë (Întotdeauna)

 (l. 1948, HU)

Gjithmonë duhet ta nisësh nga e para

Sikur të ishte hera e parë.

Por as të nisesh s’ia del dot

Për sa kohë s’harron gjithçka:

Fletët e tua të shkruara e të pashkruarat dhe stilografin

Ato që shkrove dje rregullat e drejtshkrimit

Gabimet e shtypit a-b-cë-në dë-e-fë-në

Dhe nënën dhe fëmijët

Fëmininë jetën mbarë metodat e tua

Këngët vrullin paragrafin e kaluar

Lutjen vullnetin bukurinë

Të djeshmen drekën seksin

Dhuntitë e tua këmbën që të dhemb

Jetët e të tjerëve shndërrimet

Çastin besimin dhe dëshpërimin

Varfërinë dhe pasurinë gëzimin e kthesës

Gjithë ç’do gjithë ç’ke qenë

E ç’mund të jesh hapësirën kozmike

Plehërat gumëzhimën dhe qetësinë

Shkretinë tënde shijet erërat

Ajrin ç’është e ftohtë larg

Lehtë apo fort vështirë me një fjalë gjithçka –

Atëhere do të mund të shkruash ngadalëz fjalën e parë

Pas një çasti fjalën e dytë

E ashtu me radhë gjithë të tjerat.

 

Traducere din maghiară de George Volceanov

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk

 

Ottó Tolnai: II.

(1940-2025, HU)

 

II.

 

ndiqja pjesën e një klasiku ende gjallë

rrije ulur djathtas meje

ma zgjate krahune majtë dhe ta kapa

krahun e zhveshur

ndërkaq me shpinën e shuplakës të preka gjirin

nuk u tërhoqe as erdhe më pranë

ndoshta as që mora frymë

gjatë katër akteve të rënda

mbështjell ndonjëherë gjirin me dorë

si të ish topthi i parapëlqyer me rrathë i fëminisë

dhe e shqyrton gjatë e s’mban mend

kur u shembe mbi degët e trëndafilit të egër

kur pikoi mbi të plumbi

i ajrit vezullues.

 

Traducere din maghiară de George Volceanov

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk 

Bettina Simon: Dhjetë pohime të vërteta (Tíz igaz állítás)

 

(l. 1990, HU)

I shkova nënës për vizitë,

por gjeta një fotografi në vend të saj.

Vendosa t’i shkruaj një poezi.

 

E thërras pastaj shkurt

sikur të jetë duke mbjellë qepë në kopësht

dhe shtoj: vij për herë të fundit.

 

Tash e tutje do kem shumë më tepër gjëra për të bërë

Do ndihmoj të huajt e pjekur që

të sjellin ndërmend fëmininë

ndërsa atyre që s’kanë pasur do t’u sajoj unë një.

 

Mirëpo ngadalë, tek shtohen duhanxhinjtë

dhe i vijnë rrotull spitalit, poezia shndërrohet në letër

dhe e them më tej sikur të ishte poezi.

Traducere din limba maghiară de Mihók Tamás

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk

Shkëputur nga ”Către Saturn, înot”, tineri poeţi din Ungaria – antologie și traducere din limba maghiară de Mihók Tamás [Către Saturn, înot : tineri poeţi din Ungaria / antolog. şi trad. din lb. maghiară de Mihók Tamás ; pref. de André Ferenc. – Bistriţa : Casa de Editură Max Blecher, 2021. All Rights reserved]

Bogdán László: Borges-i në Kretë (Borges în Creta)

 

(1948-2020, HU)

E bënë, më në fund, doctor honoris causa në Kretë,

në lugun shkëlqimtar të labirintit.

Ariadna ishte edhe ajo e pranishme. E ndjeu këtë,

si edhe faktin që s’mund të rrinte zgjuar për shumë kohë.

Do t’i kish pëlqyer t’ia shihte sytë.

Diku majtas tashmë trokonte përbindëshi.

Ç’ngjyrë të ishin, vallë, sytë e saj? Të kaltër si porcelani?

Mori djathtas. Binin plisa

në gropën e mitit tonë. Filli

u këput. S’mund ta udhëhiqte asgjë.

Mjegulla zbehej. Po errej.

Kush do të mbërrinte i pari tek ai? Mister!

Fati me kokë demi apo vajza?

Recitoi një poezi të lashtë islandeze.

 

Traducere din maghiară de George Volceanov

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk

Péter Demény: Ylberi (Curcubeu)

 

(l. 1972)

 

S’më duhen e pamundura dhe e mundshmja

s’më duhen dashuria dhe këputja,

jo – miqësia dhe vrazhdësia,

gëzimi e trishtimi,

dielli përvëlues dhe shiu –

 

por, më fort, ylberi

se si, pas ndonjë rrebeshi absurd,

të beftë, batërdisës, lindet mbi ne,

një kufi i dukshëm e aq, që nuk ndan asgjë,

thjesht fanitet, i hijshëm e marrok,

thjesht është atje, se s’mund të jetë ndryshe, as tjetërkund.

 

Traducere din maghiară de George Volceanov

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk

Méhes Károly: Derisa ime bijë (Míg a lányom)

Në mëngjes, derisa ime bijë u ndërrua,
llogarita se më 10 janar 1977,
të hënën, kisha bash moshën që ka
ajo sot. I thashë se s’mbaj mend asgjë
nga ajo ditë, e megjithatë
do të mund të rrëfeja me hollësi se si
do të ketë kaluar një mëngjes nursëz dimri
me zgjimin më 7, me gjërat e zakonshme;
Në Radio Kossuth jepej
Koha sot dhe nesër, më 7 e 20
babai mbaronte mëngjesin, nëna
ishte edhe ajo me ngut, kuzhina përhapte
aromë buke të thekur, atë hanim
unë dhe im vëlla, ai parapëlqente reçelin,
unë më fort kaçkavallin e sallamin,
u veshëm trashë, se ish dimër, dhe siç
pashë tani (në internet) ishte e hënë,
si sot, por sa shumë ndryshon
kjo ditë prilli, thashë,
teksa ime bijë vazhdoi të krihte
ëndërrimtare flokët. Mendova,
por s’thashë gjë, se ndoshta, ndonjëherë,
pas tridhjetë vjetësh, një mëngjesi,
një mëngjesi të gjithëfarshëm, do ta cytë
edhe ajo fëmijën e vet duke i treguar se si
ridhnin mëngjeset e përgjumur
kur ajo shkonte në shkollë, se zgjimi
ishte i mundimshëm asokohe, mëngjesi
dhe gjithë të tjerat, gjithë mëngjeset
ishin të njëjtë, a thua se pat qenë
përherë mëngjes, duhej të zgjoheshe
gjithnjë; e megjithatë qe mirë, ngaqë
ishte atje babai, që nuk ngutej,
por rrëfente gjithfarë qyfyresh,
i pashqetësueshëm, i përkushtuar, derisa,
më në fund, arrinte të më shkulte
një nënqeshje, s’përmbahesha dot,
nuk isha më aq e përgjumur
dhe e murrëtyer, e që nga ai çast
ishte mirë, s’kish rëndësi se qe vjeshtë
a pranverë. E di, e dashur
(ose i dashur?) do t’i thotë fëmijës ime bijë 

s’ka rëndësi në është vjeshtë a pranverë

(...)

Traducere din limba maghiară de Kocsis Francisko

În albaneză de A.-Ch. Kuciuk

Vijon në Revista Haemus Nr. 66-70.

Rubrika Medalion