Më shumë se dy shekuj të shkuar,
kur po zhvillonte Fushatën në Egjipt, Napoleoni (atëhere ishte vetëm gjenerali
Bonaparte) vendosi që përballë mamlukëve, në atë situatë të vështirë, të
zbatonte një taktikë mbrojtëse të tipit rrethor, duke i vënë vlerat në mes dhe
ushtarakët francezë të rreshtuar përgjatë rrethit. Thuhet se atëhere Perandori
i ardhshëm dha një urdhër të mbamendshëm, i cili nuk tingëlloi aspak mirë:
“Gomerët dhe dijetarët në mes!”, çka donte të thoshte që të mbroheshin këto dy
qënie të gjalla, duke i mbajtur sa më larg rrezikut. Dijetarët ishin barazuar
me gomerët vetëm nga këndvështrimi i dobisë. T’i lemë shakatë: gomerët ishin
shumë të vlefshëm, sepse ishin transportuesit më të mirë, ndërsa dijetarët
ishin të domosdoshëm për deshifrimin e thesareve historike të Egjiptit, përfshi
shkrimet hieroglifike.
Të dyja qëniet e mësipërme e
kryen detyrën, çka bëri që Parisi të përvehtësonte obeliskët egjiptianë, që u
transportuan me mundim, ndërsa njerëzimit iu kumtuan mesazhe të qarta për
qytetërimin greko-romak, ku i ka rrënjët edhe qytetërimi ynë bashkëkohor. Disa
kanë menduar sot, në këtë gjendje të vështirë, por jo nga këndvështrimi i
Napoleonit, t’i mbrojnë edhe pleqtë si gomerët e dijetarët dikur.
Kjo pandemi është një fatkeqësi,
siç nuk ka ndodhur prej nja 80-90 vjetësh (pra, prej tre brezash).
Planeti, qysh nga Lufta e Dytë
Botërore, ka pasur, - kryesisht Evropa, Amerika, Azia, Australia, - shumë
dhjetëvjetsha të qetë, të begatë, madje heraherës edhe të lumtur. Kriza e
shkaktuar nga kjo sëmundje dhe vdekjet e shumta, ka zgjuar tek njerëzit luftën
e ashpër për ekzistencë. Mënyra e të menduarit “politikisht në rregull”, - e
kritikuar me të drejtë në disa aspekte, - është zëvendësuar me një mendim
pragmatik të llojit “shpëton ai që mund”. Kjo natyrisht nuk thuhet haptaz.