Showing posts with label Italiano. Show all posts
Showing posts with label Italiano. Show all posts

Daniele Comberiati: Come è “apparso” Il diario delle mie sparizioni

Dal punto di vista cronologico, il primo racconto della raccolta che ho scritto è Quel luogo da cui tutte tornano. Si tratta di un testo particolare, diverso dalle altre cose che scrivo, direi quasi “di occasione” e “di esercizio” (o per meglio dire “di suggestione”). Ero arrivato da pochi mesi in Francia, a Montpellier, dal Belgio per iniziare a lavorare all’università. Per me era un momento particolarmente eccitante, ma anche spaesante. Avevo lasciato una città, Bruxelles, in cui mi ero trovato particolarmente bene e in cui avevo tessuto diversi rapporti professionali e di amicizia, ma soprattutto una città che mi aveva ispirato per la mia scrittura. All’inizio non riuscivo a capire Montpellier. Si trattava di una città francese mediterranea, ma sicuramente non era Marsiglia. Era una città sul mare, ma essendo la spiaggia a otto chilometri non dava affatto l’idea di un contesto marittimo. Era grande, senza esserlo troppo, ma non era neanche un paesino. Era sud, ma era pur sempre Francia, dunque abbastanza nordica. Vi cercavo elementi di Bruxelles e Roma (le “mie” due città) senza trovarli; invece gli elementi originali mi sfuggivano.

A dicembre ero tornato a Roma per qualche giorno, per partecipare a un festival letterario. Avevo comprato un piccolo libro di racconti di una scrittrice argentina che allora era ancora poco conosciuta, Mariana Enríquez, Quando parlavamo con i morti. Si trattava di tre racconti horror/fantastici, in cui l’elemento sovrannaturale entrava e usciva dalla narrazione con naturalezza, come se nella realtà in cui viviamo vi fosse continuamente un passaggio verso una dimensione altra. In particolare mi aveva colpito il terzo racconto, in cui una ragazza che lavorava all’archivio di Buenos Aires per i bambini scomparsi si rendeva conto che, nella piazza di fronte al suo ufficio, uno dopo l’altro questi bambini stavano ritornando. Non facevano nulla, aspettavano nella piazza la sera e la salutavano quando li incrociava uscendo dall’ufficio. Una sera però non li aveva più visti: erano andati a vivere in un grande edificio abbandonato alla periferia della città. Era passata a salutarli, loro non erano scesi dal balcone e le avevano semplicemente detto: “Passeremo l’estate qui, poi scenderemo di nuovo”. La paura dell’inconoscibile mi era rimasta anche dopo la fine della lettura, e quel racconto aveva continuato a ronzarmi in testa per diverse settimane. In ogni caso la mia vita era andata avanti: ero tornato a Montpellier, ritornato a Roma per Natale e tornato un’altra volta a Montpellier per l’inizio dei corsi. Quindi erano arrivati agli attentati.

Gabriella Montanari: “Carmen sanum in corpore sano”

[Arben Dedja: „The Vanishing Twin„]


In questo preciso istante c’è solo una distesa di acqua salata che separa la terra d’origine di Arben Dedja dalla mia. Qui, la costa romagnola irrorata dal polline dei pini. Sull’altra sponda, scavalcato l’Adriatico bicolore e puntato il timone un po’ più a sud, l’Albania da cui ancora si parte con un bagaglio a mano di speranze.
Arben, dalla sua terra, se n’è andato più di quindici anni fa, con una laurea in medicina come lasciapassare. Quella verso l’Italia è stata una traversata forse già iscritta nel suo DNA: impara l’italiano da bambino, traduce Cavalcanti, Montale e Saba, scrive poesie direttamente nella nostra lingua o si autotraduce. Oggi fa ricerca nel campo della cardiochirurgia pediatrica presso l’Università di Padova.

Mimoza Hysa: Linee (tte) di frontiera in “L’infinito viaggiare” di Claudio Magris

Interpretare le scelte traduttive del testo in albanese

Abstract:
La prosa saggistica - narrativa di Claudio Magris in “L’infinito viaggiare” si caratterizza da una sintassi analitica, tipica della scrittura “diurna”, ma con una mescolanza di riflessioni e considerazioni del narratore. Alla costruzione di quel discorso snello, ma contemporaneamente complesso, concorrono diversi aspetti linguistici, tra cui i segnali interpuntivi. Cercheremo di analizzare in chiave linguistico e stilistico l’uso abbondante e svariato delle lineette “metanarrative”con una tendenza di stratificazione della narrazione. Si prosegue con un confronto dell’uso storico della lineetta nelle due lingue, mettendo in risalto la scarsa presenza di tale segno nella lingua albanese, per concludere con alcune esempi di scelte traduttive. 

Alda Merini: E çmendur, jam çmendur prej teje, dashuri (Folle, sono folle di te, amore)


Zgjodhi e shqipëroi Natasha Lushaj

Alda Merini, e lindur në Milano më 21 mars 1931, nis të shkruajë herët. Më 1950, kur ishte rreth 15 vjeç, boton dy poezi në një antologji të poezisë italiane bashkëkohore, e nxitur nga Giacinto Spagnoletti . Më 1947 trajtohet për herë të parë për shqetësime psikologjike, kurse më 1951 botohen dy poezi të tjera të saj në Poetesse del Novecento (“Poeshat e nëntëqintës”), me sugjerimin e E. Montales. Në këtë kohë njihet e miqësohet me poetë të mëdhenj të kohës, si Salvatore Quasimodo; martohet me Ettore Carniti-n si dhe boton librin e parë (1953). Njëri pas tjetrit botohen edhe dy libra të tjerë me poezi (1955, 1961), por pason një periudhë heshtjeje dhe izolimi, gjatë së cilës shtrohet në një klinikë psikiatrike, në deri më 1972, gjithsesi pa i humbur lidhjet dhe kthimet e herëpashershme në familje dhe që shoqërohen me lindjen e tre fëmijëve të tjerë.
Shtrimet e daljet vijojnë deri më 1979; libri La terra santa (“Toka e Shenjtë”) është frut i këtyre përvojave të trishta e të tmerrshme. Më 1981 vdes i shoqi; transferohet në Taranto ku martohet përsëri, 1983, ndërkohë që ka filluar të marrë vlerësimet e botës letrare për punët e saj.
Boton edhe dy libra: La gazza ladra (Laraska hajdute), si dhe librin e parë me proza, L’atra verita. Diario di una diversa (“E vërteta tjetër. Ditari i një të ndryshmeje”), 1986. Por iu desh të provonte edhe një herë shtrimin në çmendinë, kësaj here në Taranto.
Nga pikëpamja letrare këto janë vitet të frytshme, dhe ndërkohë ishte bërë e njohur: natyrisht këto vlerësime i dhanë edhe një lloj qetësie të re. Publikime të tjera, ripublikime dhe vlerësime të shumta përgjatë viteve e konsoliduan kthimin e Merinit në skenën letrare. Më 1993 merr çmimin “Eugenio Montale” për poezinë; më 1996 i jepet “Çmimi Viareggo” për volumin La vita facile (“Jeta e lehtë”); vitin tjetër merr “Premio Procida-Elsa Morante”. Më 2002 botohet përmbledhja Folle, folle, folle d’amore per te (“Çmendur, çmendur, çmendur nga dashuria për ty”); më 2003 poezitë e saj botohen të regjistruara me tekst e muzikë, tek Più bella della poesia è stata la mia vita (“Më e bukur se poezia ka qenë jeta ime”) dhe ndërkohë poezitë e saj bëhen tekste këngësh nga Milva, Roberto Vecchioni etj.; më 2004 del një disk muzikor me 11 këngë me tekste të saj dhe bëhet e ftuara e nderit në koncerte e biseda radio-televizive me shumë këngëtarë e kompozitorë, ndër të cilët i madhi Lucio Dalla. Puna e saj e fundit është e vitit 2006: ‘Rizzoli’ boton La nera novella (“Novela e zezë”), një qasje ndaj gjinisë noir .
Alda Merini vdes në Milano, më 1 nëntor 2009, në repartin e onkologjisë të spitalit San Paolo.
Thuajse gjithë poezia e saj gjendet në internet, në sajtin
www.aldamerini.it, kushtuar poeteshës dhe shkrimtares së quajtur “ l’ape furibonda ” (“bleta e zemëruar”), mundësuar nga katër të bijat, në kujtim dhe si mirënjohje për lexuesit dhe njerëzit e thjeshtë në gjithë Italinë që e ndihmuan financiarisht nënën e tyre në kohët e vështira të sëmundjes.
Disa nga botimet e Alda Merinit:
La presenza di Orfeo (“Prania e Orfeut”), 1953
L’atra verita. Diario di una diversa (“E vërteta tjetër. Ditari i një të ndryshmeje”, prozë, 1986
La pazza della porta accanto (“E çmendura e portës ngjitur”), 1995
Ballate non pagate (“Balada të papaguara”), 1995
La Terra Santa (“Toka e shenjtë”), 1996
Un’ anima indocile (“Një shpirt i paedukuar”), 1996
La volpe e il sipario (“Dhelpra dhe perdja”), 1997
Fiore di poesia (“Lule poezie”), 1998
Aforismi e magie (“Aforizma dhe magji”), 1999
Superba è la note (“Madhështore është nata”), 2000
Vuoto d’amore (“Bosh dashurie”), 2000
  
1.
Fletët e bardha janë e pamatshmja e shpirtit
me këtë shije majhoshe
dua të vdes një ditë,
sepse fleta e bardhë është mujshare, e egër.
E rëndë si një flamur,
një e zjarrtë greminë,
ku krijoj veten
gërmë pas gërme pafundësisht
që dikush të m’i lidhë,
por ku s’mëson askush
pse jeta është një pikë,
një hurbë jete janë
fletët e pashkruara
në pamatësinë e shpirtit.