Luan Starova: Acea rană a pietrei (Ajo plagë e gurit)

Scriitor de expresie macedoneană și albaneză, diplomat, profesor și academician născut la 14 august 1941 la Pogradec, autor al Sagăi Balcanice (Cărțile tatălui, Vremea caprelor, Muzeul ateismului ș.a.) tradusă în numeroase limbi străine și apreciate la superlativ.

Învingătorul

(Triumfuesi)

De câte ori încă valurile

Vor dezveli rana aceea

A pietrei:

De ce Roma a distrus Cartagina?

De câte ori încă minciună

Cine pe care

A subjugat!

Cartagina, iunie 1988

Definește-te

(Përcaktohu)

Tu care ai crescut

Din rădăcinile încurcate

Limbi multe

 Tu care înșeli zei

E timpul să (te) definești

Până când ne vei minți

Până când nu vei ști

Cine ești, nu ești, de unde ești?

Tu, în nemărginirea

Timpului

Elida Rusta: Poezi/i

Născută în orașul Tropoja din Nordul Albaniei, absolventă a Universității "Luigj Gurakuqi" din Shkodra, este profesoară de literatură și vicepreședinte a asociației Femeia Albaneză în Lume. A publicat volumul Një mijë vjet Ajkunë (O mie de ani Aicuna – unul dintre personajele principale feminine ale Eposului Vitejilor), primit cu entuziasm de critică și de cititori.

De ceva vreme

(Ka do kohë)

Nu scriu despre dragoste,

scriu doar despre tine.

De ceva vreme te lovesc cu păsări

bucăți le fac, dar n-ajung la tine.

De ceva vreme, în serile cenușii

zac să te am.

Nuferii lui aprilie

(Zambakët e prillit)

Aș fi vrut să scot pentru tine două fraze în versuri

Să fac două poezii într-UNA

Aprilie e atât de frumos când vorbește despre sine

Eu îl iubesc în tăcere

Suflarea-mi iese doar în patul său

Căci aprilie nu știe decât să mângâie

Să se roage: ”Pentru ochii tăi, fată,

lasă-mă să mă-ntind în patul tău să-ți miros ochii

Să cresc!”

Aprilie știe că nu se râde cu gura

Nici cu mușchi de față

El e atins de briza sufletului

Se închină iubirii

Eu deloc nu mă plictisesc până atunci

Mă-ndrăgostesc zilnic

În afară de frumoasă, sunt și obraznică

Lalelele lui aprilie le vreau doar pentru mine

Nu pot ocoli luna aprilie

Chiar o iubesc!

Elsa Demo: Shpëtim Gina, ose Fëmija i papagëzuar i dramaturgjisë shqiptare

Tridhjetë vjet më pas

Në pranverë të vitit 2007, në një sallë të vogël njëqindvendëshe të Teatrit Kombëtar në Tiranë, luhet premierë absolute dhe vetëm për një natë, drama “Pesha e paqes”^[1]. Autori është Shpëtim Gina.

Emri i Shpëtim Ginës ishte mbuluar në harresë dhe ajo premierë përmendi bashkëpunëtorët e magjepsur nga puna e një dramaturgu të ri në vitet shtatëdhjetë, veprat e të cilit i kishin kaluar dorë më dorë, madje i kishin ruajtur pas vdekjes së tij pa dijeninë e familjes.

Regjisori Viktor Gjika, një pionier i kinemasë shqiptare, i dorëzoi familjes Gina asaj vere të 2007-ës, dramën “Shtëpia Nr. 1961”. Autori që kur e kishte nxjerrë nga duart ia kish dhënë mikut për ta lexuar. Ashtu si Pesha e paqes ose Akuzë kishte dalë në dritë nga aktori Minella Borova i cili e ruante prej viteve shtatëdhjetë. Kur Akuzë u përball me skenën, publiku e pa veten në pozitën e atij që mbërrin kur festa ka mbaruar. Prezantimi pas çerek shekulli me Shpëtim Ginën linte të kuptohej që ai, edhe pse jo njohës i kultivuar i teknikës dramaturgjike, ndërton një arkitekturë teksti të vetën që forcën e ka në dialogët e dendur dhe të tendosur psikologjikë, në shthurjen e monotonisë së rrëfimit teatral, në kapërcimet e befta nga skenat e vogla të realitetit konkret në ato të mëdhatë, të botës së mendimit abstrakt dhe asocasioneve, një procedim jo i zakontë për dramën shqiptare të realizmit socialist.

Të nesërmen, publiku priste ta ridëgjonte këtë tekst të tjetërlloji në sallën e vogël të Teatrit Kombëtar, kur aktori i personazhit të ushtarit (ushtarin e luftës në askund do të takonim më vonë në dy dramat më të plota që ka lënë Gina), doli në skenë i veshur me kapotë dhe njoftoi që ai dhe kolegët e kanë bojkotuar shfaqjen për mosmarrëveshje financiare me regjisorin.

Pagëzimi i Ginës u la në mes për motive banale. E njëjta gjë, por për shkak të censurës, kishte ndodhur më 1972. Puna për dramën “Armiqtë” të cilën Mihal Luarasi po e përgatiste për premierë në skenën e Teatrit Kombëtar u ndërpre si “vepër moderniste”^[2].